Op de middelbare school vond ik ‘polemiek’ een fascinerend woord. Polemiek betekent pennenstrijd: een woord waar ik tot dan toe nog nooit van gehoord had, maar waarvan de betekenis me meteen duidelijk was. Vroeger was polemiek de enige manier om je mening over iemand te geven zonder dat je het direct in zijn of haar gezicht zei. Lekker in de pen klimmen en het van je af schrijven. En dan kreeg je na een tijdje een boze brief terug, en zo bleef je bezig.

Vroeger was polemiek voorbehouden aan vakgenoten die een professioneel meningsverschil in hun voordeel wilden beslechten. Dat de ene een nieuwe plant ontdekt meende te hebben en dat de ander stellig ervan overtuigd was dat het een net iets andere, reeds bekende plant was (eentje die hij had ontdekt waarschijnlijk.) Dat soort dingen. Ik stel me altijd voor dat er iemand met een monocle (dat is zo’n brilletje die de baron van Bassie en Adriaan had) aan tafel zit, driftig met een ganzenveren pen schrijvend terwijl hij aan een pijp rookt.

Tegenwoordig raak je veel makkelijker in een polemiek verwikkeld, daar heb je geen al-dan-niet nieuwe plantsoorten voor nodig. Het internet is bij uitstek een broedplaats voor polemieken. Alleen de charme die daar oorspronkelijk mee gepaard ging, is ver te zoeken. Tegenwoordig noemen we een polemiek een ‘fittie’ of een ‘bitchfight’; een pennenstrijd niet tussen academici maar tussen ‘trolls’. Niet omdat ze lelijk zijn, maar zo heet dat nu eenmaal. Trolls zijn mensen die ‘zich op internet stelselmatig misdragen door te schelden, te pesten, en te dreigen’. Kortom, mensen die zich in discussies mengen niet om hun gelijk te halen, maar om te plagen.

Je mening online geven is tegenwoordig makkelijk, verbazingwekkend makkelijk zelfs. Facebook is hét sociale medium voor tijdens het poepen; dat geeft je bijgevolg ook niet veel tijd om na te denken over wat je zegt. Dat is niet uniek voor Facebook; het is een achterliggende denkwijze die doorsijpelt in het ‘echte’ leven. Je kon nog nooit zo snel, makkelijk en indirect je mening geven. Vrijheid van meningsuiting wil echter niet zeggen dat je te pas en te onpas je mening moet geven. Misschien hebben we het wel over onszelf afgeroepen – want we delen ook meer dan ooit tevoren. Foto’s van kinderen, huisdieren, vakanties. Wie weet vrágen we zo ook wel om een ongevraagde mening als we iemand ongevraagd kattenplaatjes onder de neus duwen.

Het internet heeft de maatschappij in een stroomversnelling geworpen. Waar stoommachines de Industriële Revolutie op gang hielpen, deed internet dat voor de Digitale Revolutie. Internet, de katalysator voor meningen. Vroeger, toen meningen nog met de ganzenveren pen werden gegeven, kon je vlot een week moeten wachten op repliek. Dat waren nog eens tijden!